Dlaczego Digital Thread staje się fundamentem europejskiego sektora Dual-Use 

Najważniejsze wnioski

• Wyzwanie stojące przed Europą w obszarze technologii Dual-Use nie polega wyłącznie na zwiększeniu skali produkcji, lecz przede wszystkim na zachowaniu ciągłości wiarygodnej wiedzy inżynierskiej w całym cyklu życia produktów wykorzystywanych zarówno w sektorze cywilnym, jak i bezpieczeństwa oraz obronności. 
• Digital Thread należy postrzegać nie jako kolejne repozytorium danych, lecz jako model operacyjny, który łączy wymagania, decyzje projektowe, informacje od dostawców, dokumentację certyfikacyjną, aktualizacje oprogramowania oraz dane eksploatacyjne w jeden spójny przepływ informacji. 
• Prawdziwym sprawdzianem gotowości europejskiego ekosystemu Dual-Use będzie zdolność do bezpiecznej współpracy pomiędzy MŚP, startupami, głównymi wykonawcami, jednostkami badawczymi oraz instytucjami publicznymi – niezależnie od granic organizacyjnych i państwowych. 
• Rozwój przemysłowej sztucznej inteligencji będzie premiował organizacje, które już dziś budują spójny kontekst danych inżynierskich w całym cyklu życia produktu. Rozproszone dane znacząco ograniczą możliwości wyjaśniania decyzji AI, ich wiarygodność oraz praktyczne wykorzystanie. 
• Podejście Dual-Use by Design wymaga nie tylko odpowiednich technologii, ale również właściwego modelu zarządzania. Klasyfikacja informacji, kontrola eksportu, ochrona własności intelektualnej, zarządzanie uprawnieniami dostępu oraz pełna identyfikowalność powinny być uwzględnione już od początku współpracy. 
• Rozwój sektora Dual-Use będzie zależał nie tylko od inwestycji w nowe moce produkcyjne, ale również od zdolności do realizacji złożonych projektów Dual-Use oraz skutecznego wykorzystania potencjału technologii podwójnego zastosowania w całym europejskim ekosystemie przemysłowym.

Czego dowiesz się z tego artykułu?

W artykule wyjaśniamy, dlaczego konkurencyjność Europy w obszarze technologii Dual-Use będzie coraz bardziej zależeć od zdolności do zarządzania wiedzą inżynierską niż od samego zwiększania mocy produkcyjnych. Pokazujemy, w jaki sposób Digital Thread pełni rolę modelu operacyjnego, który łączy wymagania, decyzje projektowe, dane produkcyjne, konfiguracje oprogramowania, dokumentację certyfikacyjną oraz informacje zwrotne z eksploatacji w całym cyklu życia produktu. 

Przyglądamy się również temu, jak istniejące środowiska cyfrowe – takie jak PLM, CAD, MES czy Digital Twin – mogą zostać połączone, aby umożliwić bezpieczną współpracę producentów, MŚP, startupów, jednostek badawczych oraz instytucji publicznych. Na końcu omawiamy znaczenie tego podejścia dla rozwoju przemysłowej sztucznej inteligencji, identyfikowalności danych w całym cyklu życia produktu oraz zasad zarządzania niezbędnych do funkcjonowania złożonych ekosystemów Dual-Use obejmujących sektor cywilny, bezpieczeństwa i obronności. 

Pokazujemy również, dlaczego rozwiązania technologii Dual-Use odgrywają coraz większą rolę w budowaniu konkurencyjności Europy, przedstawiamy przykłady projektów Dual-Use oraz wyjaśniamy, w jaki sposób Digital Thread wspiera rozwój innowacyjnych technologii Dual-Use na każdym etapie ich cyklu życia.

Wyzwanie Europy w obszarze Dual-Use wykracza poza zwiększanie mocy produkcyjnych

Europa odbudowuje swój potencjał przemysłowy, dostosowując go do coraz bardziej wymagającego i niestabilnego otoczenia geopolitycznego. Państwa zwiększają wydatki na obronność, producenci rozbudowują zdolności produkcyjne, a polityka przemysłowa coraz mocniej koncentruje się na odporności, gotowości operacyjnej oraz ograniczaniu strategicznych zależności. To działania niezbędne, jednak same w sobie niewystarczające. 

Znaczna część obecnej debaty sprowadza się do jednego pytania: jak Europa może produkować więcej, szybciej i bliżej własnych rynków? To ważny temat, ale obejmuje jedynie część wyzwania. 

Na rynku technologii Dual-Use, gdzie te same rozwiązania mogą ewoluować w kierunku zastosowań cywilnych, związanych z bezpieczeństwem oraz obronnością, o przewadze konkurencyjnej decyduje nie tylko skala produkcji, lecz przede wszystkim ciągłość wiedzy inżynierskiej. 

To właśnie dlatego rozwój sektora Dual-Use powinien być postrzegany nie tylko przez pryzmat nowych inwestycji, ale również zdolności do efektywnej współpracy pomiędzy wszystkimi uczestnikami ekosystemu – od startupów i MŚP po największych producentów oraz instytucje publiczne.

Ta sama platforma technologiczna może rozpocząć swoje życie jako produkt komercyjny, następnie zostać dostosowana do ochrony infrastruktury krytycznej, a z czasem uzyskać kwalifikację do zastosowań wojskowych. Na każdym z tych etapów konieczne jest zachowanie spójności pomiędzy: 

• wymaganiami,  
• decyzjami projektowymi,  
• wkładem dostawców,  
• konfiguracjami oprogramowania,  
• dokumentacją certyfikacyjną,  
• mechanizmami cyberbezpieczeństwa,  
• danymi z eksploatacji.  

Jeżeli te elementy nie pozostaną ze sobą powiązane, Europa ryzykuje nie skalowanie gotowości przemysłowej, lecz skalowanie złożoności wynikającej z rozproszonych informacji. 

To właśnie stanowi główną tezę tego artykułu.

Co w praktyce oznacza Dual-Use (produkty podwójnego zastosowania)? 

Innowacyjne technologie Dual-Use obejmują rozwiązania, komponenty, oprogramowanie, materiały oraz kompetencje inżynierskie, które mogą znaleźć zastosowanie zarówno w sektorze cywilnym, jak i w obszarze bezpieczeństwa oraz obronności. 

Do najbardziej rozpoznawalnych obszarów zastosowania technologii Dual-Use należą: 

• sztuczna inteligencja,  
• systemy autonomiczne,  
• zaawansowana elektronika,  
• technologie kosmiczne,  
• robotyka,  
• półprzewodniki,  
• produkcja addytywna (druk 3D),  
• materiały zaawansowane.  

Przykłady projektów Dual-Use obejmują między innymi autonomiczne systemy powietrzne, platformy wykorzystujące sztuczną inteligencję, rozwiązania z zakresu cyberbezpieczeństwa, technologie satelitarne, zaawansowane sensory czy systemy robotyczne. Łączy je możliwość wykorzystania zarówno w sektorze cywilnym, jak i w przemyśle obronnym, przy jednoczesnym zachowaniu wspólnej bazy technologicznej.

Ich charakter Dual-Use wynika jednak nie tylko z samej technologii, lecz również ze sposobu jej projektowania, zarządzania, certyfikacji, wdrażania oraz utrzymania w różnych środowiskach operacyjnych. To bardzo istotne rozróżnienie. 

Komercyjny dron, kosmiczne technologie podwójnego zastosowania, autonomiczny system inspekcyjny czy przemysłowy model sztucznej inteligencji nie stają się rozwiązaniami gotowymi do zastosowań wojskowych wyłącznie dlatego, że potencjalnie mogą zostać wykorzystane przez wojsko. Muszą spełnić znacznie bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące niezawodności, bezpieczeństwa, interoperacyjności, utrzymania, wiarygodności łańcucha dostaw, zgodności z przepisami dotyczącymi kontroli eksportu oraz zaufania operacyjnego. 

Technologia może pozostać ta sama, ale oczekiwania wobec jej cyklu życia są zupełnie inne. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera podejście Dual-Use by Design. 

Oznacza ono projektowanie technologii, struktur danych oraz procesów inżynierskich w taki sposób, aby już od samego początku możliwe było równoległe wspieranie zastosowań cywilnych, związanych z bezpieczeństwem i obronnością, zamiast traktowania ich jako późniejszych modyfikacji. 

Dual-Use by Design nie oznacza militaryzacji każdego produktu komercyjnego. Oznacza zachowanie pełnego kontekstu inżynierskiego, który umożliwi w przyszłości płynne przejście do nowych zastosowań, uzyskanie wymaganych certyfikacji oraz zachowanie suwerenności technologicznej.

Wąskie gardło: rozproszona wiedza inżynierska

Rozbudowa zdolności produkcyjnych jest dużym wyzwaniem, jednak jeszcze trudniejsze okazuje się skuteczne zarządzanie wiedzą inżynierską w całym ekosystemie organizacji. 

Już dziś duże programy realizowane w branżach lotniczej, obronnej, motoryzacyjnej, energetycznej czy zaawansowanej produkcji opierają się na współpracy wielu wyspecjalizowanych podmiotów. Zespoły projektowe pracują w jednym środowisku, produkcja korzysta z innego, dział jakości utrzymuje własne systemy, a dostawcy wymieniają informacje za pośrednictwem portali, arkuszy kalkulacyjnych, plików PDF czy korespondencji e-mail. Z czasem właśnie te nieformalne kanały komunikacji stają się integralnym elementem procesu. 

Żadne z tych narzędzi nie jest z natury niewłaściwe. Wielu producentów zainwestowało znaczne środki w systemy CAD, PLM, MES, oprogramowanie symulacyjne, środowiska Digital Twin oraz rozwiązania automatyzujące produkcję. 

Problem polega na tym, że rozwiązania te rzadko były projektowane z myślą o funkcjonowaniu jako jeden, spójny ekosystem obejmujący cały cykl życia produktu. 

Za każdym razem, gdy informacje przechodzą pomiędzy działami, dostawcami, krajami lub kolejnymi etapami programu, istnieje ryzyko utraty ich kontekstu. 

Wymagania zdefiniowane podczas projektowania systemowego powinny pozostawać powiązane z decyzjami projektowymi. Te z kolei powinny znajdować odzwierciedlenie w instrukcjach produkcyjnych. Dane z produkcji powinny stanowić podstawę procesu certyfikacji. Informacje z eksploatacji powinny wspierać kolejne zmiany konstrukcyjne, a aktualizacje oprogramowania powinny być jednoznacznie powiązane z konfiguracją produktu, której dotyczą. 

W praktyce te powiązania bardzo często zostają zerwane. Efektem nie jest koniecznie słaba inżynieria, lecz fragmentacja wiedzy inżynierskiej. 

W środowisku Dual-Use konsekwencje takiej fragmentacji są znacznie poważniejsze. Ta sama platforma technologiczna może stanowić podstawę produktów komercyjnych, rozwiązań dla sektora bezpieczeństwa oraz wariantów wojskowych, z których każdy podlega innym wymaganiom operacyjnym, procedurom zapewnienia jakości, regulacjom cyberbezpieczeństwa, ograniczeniom eksportowym i procesom certyfikacji. W praktyce oznacza to, że nawet najlepiej zaprojektowane rozwiązania technologii Dual-Use mogą napotkać trudności z dalszym rozwojem lub certyfikacją, jeśli organizacje utracą ciągłość wiedzy inżynierskiej pomiędzy kolejnymi etapami projektu.

Utrzymanie spójności pomiędzy tymi wariantami nie jest kwestią administracyjną. Jest warunkiem gotowości operacyjnej. 

Digital Thread jako model operacyjny dla Dual-Use by Design

Digital Thread należy postrzegać jako coś znacznie więcej niż kolejną inicjatywę technologiczną. Każdy złożony produkt funkcjonuje równolegle w dwóch rzeczywistościach. Pierwsza jest fizyczna. Obejmuje sam produkt – samolot, satelitę, pojazd autonomiczny, platformę sensorową, system elektroniczny czy urządzenie przemysłowe – który jest projektowany, produkowany, eksploatowany, serwisowany, a ostatecznie wycofywany z użytkowania. Druga ma charakter informacyjny. Tworzą ją wymagania, decyzje projektowe, wyniki symulacji, dane od dostawców, dokumentacja produkcyjna, raporty z kontroli jakości, aktualizacje oprogramowania, dokumentacja certyfikacyjna, historia serwisowa oraz informacje zwrotne z eksploatacji, które gromadzone są przez cały okres życia produktu. 

Historycznie te dwa światy rozwijały się często niezależnie od siebie. Digital Thread łączy je ze sobą, zachowując pełną identyfikowalność danych oraz ich kontekst w całym cyklu życia produktu. Nie zastępuje istniejących systemów wykorzystywanych przez działy inżynieryjne, produkcję czy serwis. Łączy je w taki sposób, aby informacje zachowywały swoje znaczenie podczas przechodzenia pomiędzy organizacjami, narzędziami, specjalizacjami oraz kolejnymi etapami cyklu życia. 

Dla sektora Dual-Use ma to znaczenie strategiczne. Pozwala zarządzać wspólną bazą technologiczną przy jednoczesnym tworzeniu różnych wariantów produktu oraz spełnianiu odmiennych wymagań regulacyjnych. Dzięki temu zespoły inżynierskie mogą łatwo prześledzić, która decyzja projektowa wpływa na określone wymaganie, dostawcę, wersję oprogramowania, dokumentację certyfikacyjną czy instrukcję serwisową. Tworzy to również znacznie solidniejsze podstawy współpracy pomiędzy głównymi wykonawcami, MŚP, startupami, jednostkami badawczymi oraz instytucjami publicznymi. 

W praktyce Digital Thread staje się modelem operacyjnym realizacji podejścia Dual-Use by Design. Pozwala bezpiecznie wykorzystywać istniejącą wiedzę inżynierską, odpowiedzialnie rozwijać platformy technologiczne oraz zarządzać złożonością projektów bez utraty kontroli nad dokumentacją niezbędną do zapewnienia zgodności, certyfikacji oraz długoterminowego utrzymania produktów. 

Cyberbezpieczeństwo jako element ciągłości wiedzy inżynierskiej

Digital Thread kojarzony jest przede wszystkim z integracją danych oraz identyfikowalnością informacji. W praktyce równie istotną rolę odgrywa cyberbezpieczeństwo, które pozwala chronić wiedzę inżynierską w całym cyklu życia produktu.

W środowisku Dual-Use bezpieczeństwo informacji nie dotyczy wyłącznie ochrony przed cyberatakami. Obejmuje również kontrolę dostępu do danych technicznych, ochronę własności intelektualnej, bezpieczne udostępnianie informacji partnerom oraz zgodność z wymaganiami dotyczącymi danych wrażliwych i technologii objętych kontrolą eksportową.

Wraz ze wzrostem liczby organizacji zaangażowanych w rozwój i utrzymanie produktów Dual-Use rośnie znaczenie bezpiecznej wymiany informacji pomiędzy partnerami. Cyberbezpieczeństwo staje się więc integralnym elementem Digital Thread, umożliwiając współpracę bez utraty kontroli nad wiedzą, danymi i odpowiedzialnością za ich wykorzystanie.

Od firm do ekosystemów: gdzie powstanie przewaga Europy

Przez lata dominowało przekonanie, że konkurują przede wszystkim pojedyncze przedsiębiorstwa. Na rynku złożonych technologii Dual-Use jest to już tylko częściowo prawdą. Coraz częściej konkurują ze sobą całe ekosystemy przemysłowe. 

Nowoczesny program Dual-Use może angażować producentów OEM, wyspecjalizowanych dostawców, firmy programistyczne, przedsiębiorstwa inżynieryjne, jednostki certyfikujące, instytuty badawcze, organizacje odpowiedzialne za utrzymanie produktów, administrację publiczną, inwestorów oraz końcowych użytkowników. 

Wiele z tych organizacji działa jednocześnie w różnych krajach. Żaden uczestnik nie posiada pełnej wiedzy o całym systemie, a żadna pojedyncza platforma nie zawiera wszystkich istotnych informacji. To właśnie tutaj pojawia się jedna z największych szans Europy. To właśnie w takich ekosystemach najpełniej ujawnia się potencjał technologii podwójnego zastosowania, ponieważ umożliwiają one płynne przenoszenie wiedzy, kompetencji i innowacji pomiędzy rynkiem cywilnym a przemysłem obronnym.

Kontynent dysponuje silnym zapleczem przemysłowym, wysoko wyspecjalizowaną kadrą inżynierską oraz rozbudowaną siecią zaawansowanych dostawców. Jednak te atuty przynoszą wartość wyłącznie wtedy, gdy wiedza może być bezpiecznie i efektywnie wymieniana pomiędzy organizacjami. 

Interoperacyjność platform informatycznych jest niezbędna, ale sama w sobie nie wystarcza. Znacznie ważniejsze jest zachowanie ciągłości intencji inżynierskiej – spójnego zrozumienia, dlaczego dana decyzja została podjęta oraz jak wpływa na kolejne etapy cyklu życia produktu. To właśnie w tym miejscu spotykają się polityka przemysłowa, strategia rozwoju oraz nowoczesna inżynieria cyfrowa. 

Gotowość europejskiego przemysłu obronnego zależy nie tylko od inwestycji w produkcję czy finansowania zamówień publicznych, ale również od stworzenia infrastruktury umożliwiającej rozproszonym organizacjom wspólne projektowanie, certyfikowanie, skalowanie oraz utrzymywanie złożonych technologii. 

Od innowacji do wdrożenia: wyzwanie transformacji technologii Dual-Use (technologie podwójnego zastosowania)

Przemysł technologii Dual-Use jest atrakcyjny, ponieważ umożliwia wykorzystanie tych samych rozwiązań zarówno w sektorze komercyjnym, jak i obronnym. Jednocześnie droga od innowacyjnego pomysłu do jego praktycznego wdrożenia rzadko przebiega liniowo. 

Startup może opracować obiecujący prototyp, jednak wdrożenie go w sektorze obronnym wymaga znacznie więcej niż samej innowacji. Konieczne są procesy kwalifikacji, odpowiednia dokumentacja, mechanizmy cyberbezpieczeństwa, integracja z istniejącymi systemami, zapewnienie możliwości utrzymania produktu oraz udowodnienie, że będzie on działał niezawodnie w wymagających warunkach operacyjnych. 

Rynek komercyjny premiuje szybkość działania, iteracyjne doskonalenie produktów oraz reagowanie na informacje zwrotne klientów. Sektor bezpieczeństwa i obronności dodaje do tego wymagania dotyczące pochodzenia komponentów, interoperacyjności, suwerenności technologicznej, odporności łańcucha dostaw oraz wieloletniego utrzymania produktów. Nie oznacza to, że innowacje komercyjne tracą swoją wartość. Zmieniają się jednak warunki, które muszą zostać spełnione, aby mogły zostać uznane za rozwiązania gotowe do wdrożenia.  

Digital Thread pomaga wypełnić tę lukę. Pozwala zachować pełną historię produktu – od sposobu jego zaprojektowania, przez wykorzystane komponenty i wersje oprogramowania, udział poszczególnych dostawców, wyniki testów stanowiące podstawę kwalifikacji, aż po ocenę wpływu przyszłych zmian na zatwierdzoną konfigurację. 

Bez zachowania tej ciągłości nawet najbardziej obiecujące technologie mogą utknąć pomiędzy etapem demonstracji możliwości a rzeczywistym, zaufanym wdrożeniem. 

Digital Thread musi wykraczać poza granice pojedynczego przedsiębiorstwa 

Siłą europejskiego przemysłu są wyspecjalizowane małe i średnie przedsiębiorstwa oraz coraz liczniejsze startupy rozwijające rozwiązania z obszaru oprogramowania, autonomii, cyberbezpieczeństwa, technologii kosmicznych, robotyki, zaawansowanej produkcji i sztucznej inteligencji. 

To właśnie te organizacje często stoją za najbardziej innowacyjnymi rozwiązaniami, których potrzebują duże programy przemysłowe. Jednocześnie to one najczęściej mierzą się z największymi trudnościami związanymi z integracją złożonych systemów, spełnieniem wymagań bezpieczeństwa oraz przygotowaniem obszernej dokumentacji. Digital Thread jest tak silny, jak najsłabszy uczestnik, który z niego korzysta. 

Jeżeli mniejsze organizacje nie są w stanie bezpiecznie wymieniać informacji, utrzymywać pełnej identyfikowalności danych, przestrzegać zasad dostępu czy integrować się z dużymi programami bez nadmiernych obciążeń administracyjnych, osłabieniu ulega ciągłość działania całego ekosystemu. 

Ma to bezpośredni wpływ na konkurencyjność Europy w obszarze technologii Dual-Use. MŚP i startupy potrzebują modeli uczestnictwa w cyfrowych ekosystemach, które będą jednocześnie bezpieczne i praktyczne. Potrzebują ustandaryzowanych interfejsów, przejrzystych zasad zarządzania danymi, proporcjonalnych wymagań dotyczących zgodności oraz ścieżek integracji, które nie zmuszają ich do funkcjonowania jak miniaturowi główni wykonawcy. 

W przeciwnym razie Europa może dysponować ogromnym potencjałem innowacyjnym, ale nie będzie posiadać skutecznego mechanizmu przekształcania go w zweryfikowane i gotowe do wdrożenia rozwiązania. Dla głównych wykonawców oznacza to równie istotne wyzwanie. 

Coraz większą przewagę będą zdobywać organizacje, które potrafią sprawnie wdrażać nowych partnerów do ekosystemu, skutecznie zarządzać współpracą z nimi oraz wspierać ich rozwój, nie tracąc przy tym kontroli nad bazową konfiguracją produktu. To właśnie one zyskają przewagę pod względem szybkości działania, odporności oraz zdolności do adaptacji. 

Zaufanie, kontrola eksportu w sektorze Dual-Use i ochrona wrażliwych danych inżynierskich

Funkcjonowanie połączonych ekosystemów przemysłowych nie jest możliwe bez wymiany informacji. W przypadku technologii Dual-Use kwestia zaufania wykracza jednak daleko poza samą współpracę i rodzi szereg istotnych pytań dotyczących zarządzania danymi. 

• Kto jest właścicielem danych inżynierskich?  
• Którzy dostawcy powinni mieć dostęp do określonych informacji?  
• W jaki sposób chronić własność intelektualną?  
• Jak bezpiecznie udostępniać wrażliwą wiedzę techniczną?  
• Jak zarządzać informacjami objętymi przepisami dotyczącymi kontroli eksportu?  

Dlatego zaufanie staje się dziś jednym z fundamentów współpracy w ekosystemach Dual-Use. 

Zbudowanie takiego zaufania wymaga odpowiedniego podejścia do: 

• zarządzania tożsamością użytkowników,  
• cyberbezpieczeństwa,  
• kontroli dostępu opartej na rolach (Role-Based Access Control),  
• klasyfikacji danych,  
• standardów interoperacyjności,  
• zasad współpracy określonych w umowach,  
• pełnej audytowalności działań.  

Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy warianty cywilne i wojskowe korzystają z tej samej bazy wiedzy inżynierskiej. Dostawca może potrzebować wystarczającej ilości informacji, aby wyprodukować lub zweryfikować określony komponent, ale jednocześnie nie powinien mieć dostępu do pełnej architektury systemu. Partner odpowiedzialny za rozwój oprogramowania może potrzebować danych z eksploatacji w celu doskonalenia algorytmów, jednak informacje te mogą zawierać wrażliwe dane dotyczące misji lub parametrów operacyjnych. Międzynarodowe zespoły inżynierskie mogą wspólnie pracować nad produktem, ale wyłącznie w ramach zasad uwzględniających przepisy dotyczące kontroli eksportu, bezpieczeństwa narodowego oraz ochrony własności intelektualnej. 

Digital Thread nie eliminuje tych wyzwań. Sprawia natomiast, że stają się one przejrzyste i możliwe do skutecznego zarządzania. Łącząc prawa dostępu z kontekstem inżynierskim, konfiguracją produktu, własnością danych oraz etapem cyklu życia, organizacje mogą współpracować z większym zaufaniem, jednocześnie zachowując pełną kontrolę nad najbardziej wrażliwą wiedzą. Na rynku technologii Dual-Use właśnie umiejętność znalezienia równowagi pomiędzy otwartą współpracą a ochroną informacji stanie się jedną z kluczowych przewag konkurencyjnych. 

Sztuczna inteligencja potrzebuje wiarygodnego kontekstu, a nie tylko większej ilości danych

Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza do świata inżynierii i produkcji. Organizacje eksperymentują z asystentami AI wspierającymi projektowanie, analizą wpływu zmian konstrukcyjnych, inteligentnym zarządzaniem łańcuchem dostaw czy systemami wspomagającymi podejmowanie decyzji. Rozwiązania te będą odgrywać ogromną rolę również w sektorze Dual-Use. Ich skuteczność będzie jednak zależeć przede wszystkim od jakości oraz kontekstu danych, na których będą pracować. 

Nowoczesne modele AI coraz lepiej odnajdują zależności pomiędzy rozproszonymi źródłami informacji. W złożonych środowiskach inżynierskich problemem rzadko jest jednak samo odnalezienie potencjalnych powiązań. Znacznie większym wyzwaniem jest ustalenie, które informacje są aktualne, wiarygodne, zatwierdzone oraz możliwe do jednoznacznego prześledzenia. 

Jeżeli wiedza inżynierska pozostaje rozproszona pomiędzy odizolowanymi bazami danych, niespójną dokumentacją, nieustrukturyzowaną komunikacją z dostawcami oraz niejednoznacznymi konfiguracjami produktów, sztuczna inteligencja może pomóc odkrywać interesujące zależności. 

Nie będzie jednak w stanie zapewnić kontekstu niezbędnego do wiarygodnego prowadzenia procesów inżynierskich, certyfikacji oraz zarządzania całym cyklem życia produktu. Taki kontekst powstaje wyłącznie wtedy, gdy istnieją jednoznaczne relacje pomiędzy: 

• wymaganiami,  
• decyzjami projektowymi,  
• wynikami testów,  
• konfiguracją produktu,  
• wersjami oprogramowania,  
• danymi z eksploatacji.  

To właśnie te relacje zapewnia Digital Thread. Dzięki nim wnioski generowane przez sztuczną inteligencję mogą zostać wyjaśnione, zweryfikowane podczas audytu i obdarzone zaufaniem. Digital Thread nie jest więc konkurencją dla AI. Stanowi architekturę wiedzy, która pozwala sztucznej inteligencji dostarczać wyniki, które są wyjaśnialne, audytowalne i wiarygodne. Największe korzyści z wykorzystania przemysłowej AI osiągną organizacje, które już wcześniej połączyły swoją wiedzę inżynierską w spójny przepływ informacji obejmujący cały cykl życia produktu. 

Finansowanie sektora obronnego powinno wspierać rozwój technologii Dual-Use

W ostatnich latach Europa znacząco zwiększyła inwestycje w bezpieczeństwo i obronność. Finansowanie sektora obronnego obejmuje dziś nie tylko zakup gotowych systemów czy rozbudowę zdolności produkcyjnych, ale coraz częściej również rozwój technologii, które mogą znaleźć zastosowanie zarówno na rynku cywilnym, jak i wojskowym.

To zmiana o dużym znaczeniu strategicznym. Finansowanie projektów Dual-Use pozwala rozwijać rozwiązania, które wzmacniają jednocześnie konkurencyjność europejskiej gospodarki oraz odporność państw na nowe wyzwania technologiczne i geopolityczne. Coraz większą rolę odgrywają przy tym projekty realizowane wspólnie przez przedsiębiorstwa, startupy, jednostki badawcze i administrację publiczną.

Jednocześnie samo zwiększanie budżetów nie będzie wystarczające. Wspieranie projektów Dual-Use powinno obejmować nie tylko etap badań i rozwoju, ale również tworzenie środowiska umożliwiającego sprawne przechodzenie od prototypu do wdrożenia przemysłowego. Bez zachowania ciągłości danych inżynierskich, odpowiedniej dokumentacji i możliwości współpracy pomiędzy partnerami nawet najbardziej obiecujące rozwiązania mogą napotkać bariery na etapie certyfikacji lub skalowania produkcji.

W tym kontekście Digital Thread staje się nie tylko narzędziem wspierającym inżynierię, lecz również jednym z fundamentów efektywnego wykorzystania środków przeznaczanych na rozwój europejskich technologii Dual-Use.

Dofinansowanie na obronność to inwestycja w cyfrowe ekosystemy

Europa rozwija dziś kolejne instrumenty wspierające innowacje w obszarze bezpieczeństwa i obronności, takie jak European Defence Fund (EDF), NATO DIANA czy European Defence Industrial Programme (EDIP). Ich wspólnym celem nie jest wyłącznie zwiększenie liczby nowych technologii, ale także budowanie zdolności do ich skutecznego rozwijania, certyfikowania i wdrażania.

Dofinansowanie na obronność będzie przynosiło największe korzyści wtedy, gdy równolegle będą rozwijane wspólne standardy wymiany danych, cyfrowa infrastruktura inżynierska oraz modele współpracy obejmujące cały łańcuch dostaw. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że poszczególne organizacje będą rozwijały innowacje w izolacji, co utrudni ich późniejszą integrację w większych programach przemysłowych.

Z perspektywy długoterminowej przewagę osiągną te ekosystemy, które będą potrafiły połączyć finansowanie z efektywnym zarządzaniem wiedzą inżynierską oraz współpracą pomiędzy wszystkimi uczestnikami procesu rozwoju produktu.

Co oznacza to dla przemysłu, administracji i inwestorów?

Ciągłość wiedzy inżynierskiej wpływa znacznie szerzej niż tylko na pracę zespołów projektowych. 

Decyduje o tym, jak organizacje współpracują, zarządzają złożonością projektów, przeprowadzają procesy kwalifikacji produktów oraz skalują innowacje. Ma to również bezpośredni wpływ na zdolność organizacji do skutecznego pozyskiwania finansowania oraz realizacji wieloletnich projektów Dual-Use wymagających współpracy wielu partnerów.

W miarę jak ekosystemy Dual-Use stają się coraz bardziej połączone, utrzymanie wiarygodnych i w pełni identyfikowalnych informacji w całym cyklu życia produktu staje się kompetencją biznesową, a nie wyłącznie zagadnieniem technologicznym. 

Ciągłość wiedzy inżynierskiej staje się źródłem przewagi konkurencyjnej

Przez wiele lat dojrzałość organizacji przemysłowych oceniano przede wszystkim przez pryzmat wykorzystywanych technologii. Lepsze systemy CAD, bardziej zaawansowane platformy PLM, nowoczesne narzędzia symulacyjne, środowiska cyfrowej produkcji, rozwiązania Digital Twin czy coraz bardziej rozbudowana analityka były wyznacznikami postępu. Inwestycje te nadal pozostają niezwykle ważne. Same w sobie jednak przestają wystarczać. 

Wraz ze wzrostem złożoności produktów oraz coraz większą współzależnością ekosystemów przemysłowych przewagę konkurencyjną zaczyna budować znacznie mniej widoczna kompetencja – zdolność do zachowania, łączenia i ponownego wykorzystywania wiedzy inżynierskiej w całym cyklu życia produktu. 

Ma to szczególne znaczenie dla europejskiego sektora Dual-Use, gdzie programy rozwojowe mogą trwać przez dziesięciolecia, angażować setki organizacji i jednocześnie funkcjonować w otoczeniu wymagających regulacji dotyczących bezpieczeństwa, cyberbezpieczeństwa oraz zgodności z przepisami. Właśnie dlatego potencjał technologii podwójnego zastosowania należy oceniać nie tylko przez pryzmat innowacyjności pojedynczych rozwiązań, ale również zdolności całych ekosystemów do ich rozwijania, certyfikowania, wdrażania i utrzymywania przez wiele lat.

Podejście Dual-Use by Design wymaga, aby już od pierwszych decyzji projektowych organizacje budowały i zachowywały spójny, wiarygodny kontekst inżynierski wspólny dla wariantów cywilnych, związanych z bezpieczeństwem oraz obronnością – od etapu projektowania aż po wdrożenie i wieloletnie utrzymanie produktu. Bez takiej ciągłości rozproszone informacje spowalniają proces podejmowania decyzji, zwiększają ryzyko realizacji programu, utrudniają współpracę z dostawcami oraz ograniczają możliwość odpowiedzialnego rozwijania technologii. 

To, czy organizacje nazwą swoje podejście Digital Thread, Connected Lifecycle Management czy Engineering Continuity, ma dziś znacznie mniejsze znaczenie niż kierunek, w którym zmierza cały przemysł. Konkurencyjność europejskiego przemysłu będzie w coraz mniejszym stopniu zależała od wdrażania kolejnych odizolowanych narzędzi cyfrowych. Znacznie większą wartość przyniesie umiejętność połączenia już istniejących technologii, procesów, ludzi i organizacji w jeden spójny ekosystem inżynierski. Organizacje, które odniosą największy sukces, niekoniecznie będą dysponowały najbardziej zaawansowanymi pojedynczymi systemami. Będą to te firmy, które potrafią sprawić, że wiedza inżynierska przepływa przez organizację równie płynnie i niezawodnie jak produkty, które projektują, wytwarzają i rozwijają.